ผู้มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการเวนคืน

0
896

ในการดำเนินการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์นั้น เจ้าหน้าที่ของรัฐที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ที่สำคัญ  ได้แก่ รัฐมนตรีผู้รักษาการ เจ้าหน้าที่เวนคืน คณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้น และคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เงินค่าทดแทน

รัฐมนตรีผู้รักษาการ หมายถึง รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืน หรือรัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ แล้วแต่กรณี ซึ่งมีอำนาจหน้าที่หลักในการแต่งตั้งคณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้นของอสังหาริมทรัพย์ที่จะต้องเวนคืน และคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เงินค่าทดแทน การขยายระยะเวลาการพิจารณากำหนดราคาเบื้องต้น การนำเรื่องเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่ออนุมัติให้คณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้นพิจารณาแก้ไขราคาของอสังหาริมทรัพย์หรือราคาเบื้องต้น เสียใหม่ในกรณีที่ภายหลังการประกาศกำหนดราคาเบื้องต้น ราคาที่ดินได้เพิ่มสูงขึ้นและราคาของอสังหาริมทรัพย์ที่เจ้าหน้าที่ได้จ่ายไปแล้วตามมาตรา 10 หรือราคาเบื้องต้นที่ได้ประกาศไปแล้วตามมาตรา 9 ก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมแก่ผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทน การสั่งให้คณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้นทบทวนการกำหนดราคาของอสังหาริมทรัพย์หรือจำนวนเงินค่าทดแทนเบื้องต้นใหม่หรือแต่งตั้งคณะกรรมการชุดใหม่ตามหลักเกณฑ์ในมาตรา 23 ให้ปฏิบัติหน้าที่แทนคณะกรรมการชุดเดิม ในกรณีที่เห็นว่าราคาอสังหาริมทรัพย์ที่จะต้องเวนคืนหรือจำนวนเงินค่าทดแทนที่กำหนดไว้เดิมสูงเกินไป โดยมิได้เป็นไปตามหลักเกณฑ์มาตรา 9 หรือมาตรา 23 นอกจากนี้ รัฐมนตรียังมีอำนาจกระทำ การที่มีผลกระทบต่อเจ้าของหรือผู้ครอบครองอสังหาริมทรัพย์ที่ถูกเวนคืนโดยตรง คือ การวินิจฉัยอุทธรณ์คำร้องขอให้เวนคืนโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นเพิ่มเติม และการวินิจฉัยอุทธรณ์เงินค่าทดแทนการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์

เจ้าหน้าที่เวนคืน ตามมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2530 นิยามความหมาย“เจ้าหน้าที่” ว่า “กระทรวง ทบวง กรม ราชการส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจหรือบุคคลอื่นใดผู้กระทำการเพื่อประโยชน์ของรัฐ ซึ่งมีอำนาจในการเวนคืนหรือควบคุมการเวนคืน” ในการที่จะพิจารณาว่าผู้ใดเป็นเจ้าหน้าที่เวนคืนนั้นสามารถพิจารณาได้จากพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนหรือพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ แล้วแต่กรณี ซึ่งจะมีบทบัญญัติกำหนดไว้โดยเฉพาะว่า การเวนคืนฯ ในกรณีดังกล่าวให้บุคคลใดเป็นเจ้าหน้าที่เวนคืน มีอำนาจหน้าที่ดำ เนินกิจการต่าง ๆ เพื่อให้การเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เป็นไปโดยความเรียบร้อยบรรลุวัตถุประสงค์ ตั้งแต่การปิดประกาศพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนหรือพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ ณ สถานที่ต่าง ๆ ตามที่กฎหมายกำหนด เข้าไปในที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์อย่างอื่นที่อยู่ภายในเขตที่ดินตามแผนที่ท้ายพระราชกฤษฎีกาเพื่อสำรวจข้อเท็จจริงเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ที่จะเวนคืน เสนอรัฐมนตรีผู้รักษาการให้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้น ดำเนินการตกลงซื้อขายและกำหนดจำนวนเงินค่าทดแทนอสังหาริมทรัพย์ที่จะต้องเวนคืนกับเจ้าของหรือผู้ครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายเพื่อจัดซื้อและจ่ายค่าทดแทนต่อไปภายในระหว่างใช้บังคับพระราชกฤษฎีกา ดำเนินการมีหนังสือแจ้งการจ่ายหรือวางเงินค่าทดแทน จ่ายหรือวางเงินเงินค่าทดแทน มีหนังสือแจ้งการจะเข้าครอบครองหรือใช้ที่ดิน แจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายที่ดินทราบเพื่อดำเนินการแก้ไขหลักฐานทางทะเบียนในหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินแต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อทำหน้าที่สอบสวนสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ที่จะถูกเวนคืนซึ่งตกลงซื้อขายกัน ตามมาตรา 10 ได้ในกรณีที่ไม่มีหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน เข้าใช้หรือครอบครองอสังหาริมทรัพย์ที่จะถูกหรือถูกเวนคืนภายใต้เงื่อนไขของกฎหมาย รวมไปถึงมีอำนาจเข้าดำเนินการรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างขนย้ายทรัพย์สินหรือดำเนินการใด ๆ ในบริเวณที่จะต้องมีการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์นั้น โดยให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายซึ่งอสังหาริมทรัพย์เป็นผู้เสียค่าใช้จ่ายในกรณีที่บุคคลดังกล่าวไม่ดำเนินการดังกล่าวภายในเวลาที่กำหนด ทั้งนี้ ภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

คณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้น เป็นคณะกรรมการที่รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชกฤษฎีกาแต่งตั้งขึ้นตามข้อเสนอของเจ้าหน้าที่เวนคืนตามมาตรา 9 ในกรณีที่มีการตราพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืน หรือที่รัฐมนตรีผู้รักษาการ ตามพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์แต่งตั้งขึ้นตามมาตรา 23 ในกรณีที่ไม่มีการตราพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนก่อน แล้วแต่กรณี ซึ่งคณะกรรมการดังกล่าว จะต้องประกอบไปด้วยผู้แทนของเจ้าหน้าที่เวนคืน 1 คน ผู้แทนกรมที่ดิน 1 คน ผู้แทนของหน่วยงานอื่นของรัฐ 1 คน และผู้แทนของสภาท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง ซึ่งกฎหมายมิได้กำหนดจำนวนไว้ โดยคำว่า “สภาท้องถิ่น” นี้ มาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2530 ได้กำหนดบทนิยามไว้ หมายความว่า “สภาจังหวัด สภาเทศบาล สภาตำบล สภากรุงเทพมหานคร สภาเขต สภาเมืองพัทยา คณะกรรมการสุขาภิบาล หรือสภาอื่นใดที่ทำหน้าที่บริหารท้องถิ่นตามที่จะได้มีกฎหมายจัดตั้งขึ้น แล้วแต่กรณี” คณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้น มีอำนาจหน้าที่ในการกำหนดราคาเบื้องต้นของอสังหาริมทรัพย์ที่จะต้องเวนคืนและจำนวนเงินค่าทดแทนที่จะให้แก่ผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทน ซึ่งโดยปกติแล้วจะต้องดำเนินการและประกาศกำหนดราคาเบื้องต้นให้แล้วเสร็จภายใน 180 วัน นับแต่วันที่ได้รับแต่งตั้ง แต่ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นทำให้ไม่สามารถดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในกำหนดเวลาดังกล่าวได้ คณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้นสามารถขอให้รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชกฤษฎีกาขยายเวลาออกไปอีกได้ แต่ต้องไม่เกิน 180 วัน

คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เงินค่าทดแทน เป็นคณะกรรมการที่รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนหรือพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์แต่งตั้งขึ้น ประกอบไปด้วยผู้ทรงคุณวุฒิทางกฎหมาย และผู้มีความรู้ความสามารถในการตีราคาอสังหาริมทรัพย์มีจำนวนไม่น้อยกว่า 5 คน เพื่อทำหน้าที่เสนอความเห็นเกี่ยวกับการพิจารณาอุทธรณ์เงินค่าทดแทนต่อรัฐมนตรี นอกจากที่ได้กล่าวไปแล้วข้างต้น พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2530 ยังมีบทบัญญัติเกี่ยวกับบุคคลที่มีอำนาจหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์อื่นอีกด้วย ได้แก่ คณะรัฐมนตรีและพนักงานเจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายที่ดิน เพื่อให้มีอำนาจหน้าที่ดำเนินการต่าง ๆ ที่จะช่วยให้การเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เป็นไปด้วยความเรียบร้อยและบรรลุวัตถุประสงค์

การแสดงความเห็นถูกปิด